.png)
غزه زیر آتش؛ آتشبس روی کاغذ، بحران در میدان
لینک کپی شد
آتشبس زمانی معنا دارد که در زندگی روزمره مردم اثر بگذارد؛ وقتی صدای انفجار کمتر شود، مسیر کمکرسانی باز شود، بیمارستانها نفس بکشند، کودکان به امنیت نسبی برسند و خانوادهها بتوانند آیندهای نزدیک را تصور کنند. اما اگر آتشبس فقط در متن توافقها باقی بماند و در میدان، ناامنی، کمبود و ترس ادامه یابد، آنچه شکل میگیرد نه صلح است و نه جنگ کامل؛ وضعیتی خاکستری است که در آن مردم همچنان هزینه میدهند، اما سیاستمداران از کلمات آرامتر استفاده میکنند.
غزه در ماههای اخیر دقیقاً با چنین تناقضی توصیف شده است. برخی گزارشها از توافقهایی سخن میگویند که روی کاغذ وجود دارند، اما اجرای آنها در زمین با فرسایش، نقض یا ناکارآمدی همراه است. گزارش الجزیره از وضعیت غزه، ماهها پس از توافق آتشبس، تأکید کرده که مفاد توافق بیش از آنکه در میدان تثبیت شده باشد، در حال فرسایش بوده و آتشبس بیشتر روی کاغذ باقی مانده است. همچنین گزارشهای سازمان ملل از ادامه وضعیت شکننده، نبود بازیابی ملموس و تداوم حملات و مشکلات انسانی سخن گفتهاند.
در چنین شرایطی، مردم غزه با دو سطح بحران مواجهاند: بحران فوری بقا و بحران بلندمدت بازسازی. بحران فوری یعنی دسترسی به غذا، آب، دارو، سرپناه، سوخت و خدمات درمانی. بحران بلندمدت یعنی خانههایی که ویران شدهاند، مدارسی که از کار افتادهاند، کودکانی که آموزش و امنیت را از دست دادهاند و جامعهای که برای بازگشت به وضعیت عادی نیازمند سالها حمایت است. حتی اگر حملات کاهش یابد، اثر جنگ در خیابانها، بدنها، خاطرهها و زیرساختها باقی میماند.
آتشبس کاغذی خطر دیگری هم دارد: عادیسازی بحران. وقتی جهان به شنیدن واژه «آتشبس» عادت میکند، ممکن است تصور کند مسئله پایان یافته است؛ در حالی که در میدان، مردم همچنان زیر فشارند. کاهش توجه رسانهای میتواند کمکرسانی را کندتر، فشار سیاسی را کمتر و رنج غیرنظامیان را نامرئیتر کند. این همان نقطهای است که زبان رسمی دیپلماسی با واقعیت انسانی فاصله میگیرد.
برای سنجش موفقیت یک آتشبس، نباید فقط به امضای طرفها نگاه کرد. معیار واقعی این است که آیا کودک در غزه میتواند شب را بدون ترس بخوابد؟ آیا بیمارستانها تجهیزات دارند؟ آیا خانوادهها به آب سالم دسترسی دارند؟ آیا مردم میتوانند خانههایشان را بازسازی کنند؟ اگر پاسخ این پرسشها منفی باشد، آتشبس هنوز به صلح تبدیل نشده است.
غزه زیر آتش، حتی وقتی آتشبس اعلام میشود، به ما یادآوری میکند که صلح فقط توقف موقت گلوله نیست. صلح یعنی بازگشت امنیت، کرامت و امکان زندگی. تا وقتی این سه عنصر در میدان دیده نشود، هر توافقی همچنان در معرض این پرسش است: آتشبس برای مردم است یا فقط برای کاغذها؟
غزه در ماههای اخیر دقیقاً با چنین تناقضی توصیف شده است. برخی گزارشها از توافقهایی سخن میگویند که روی کاغذ وجود دارند، اما اجرای آنها در زمین با فرسایش، نقض یا ناکارآمدی همراه است. گزارش الجزیره از وضعیت غزه، ماهها پس از توافق آتشبس، تأکید کرده که مفاد توافق بیش از آنکه در میدان تثبیت شده باشد، در حال فرسایش بوده و آتشبس بیشتر روی کاغذ باقی مانده است. همچنین گزارشهای سازمان ملل از ادامه وضعیت شکننده، نبود بازیابی ملموس و تداوم حملات و مشکلات انسانی سخن گفتهاند.
در چنین شرایطی، مردم غزه با دو سطح بحران مواجهاند: بحران فوری بقا و بحران بلندمدت بازسازی. بحران فوری یعنی دسترسی به غذا، آب، دارو، سرپناه، سوخت و خدمات درمانی. بحران بلندمدت یعنی خانههایی که ویران شدهاند، مدارسی که از کار افتادهاند، کودکانی که آموزش و امنیت را از دست دادهاند و جامعهای که برای بازگشت به وضعیت عادی نیازمند سالها حمایت است. حتی اگر حملات کاهش یابد، اثر جنگ در خیابانها، بدنها، خاطرهها و زیرساختها باقی میماند.
آتشبس کاغذی خطر دیگری هم دارد: عادیسازی بحران. وقتی جهان به شنیدن واژه «آتشبس» عادت میکند، ممکن است تصور کند مسئله پایان یافته است؛ در حالی که در میدان، مردم همچنان زیر فشارند. کاهش توجه رسانهای میتواند کمکرسانی را کندتر، فشار سیاسی را کمتر و رنج غیرنظامیان را نامرئیتر کند. این همان نقطهای است که زبان رسمی دیپلماسی با واقعیت انسانی فاصله میگیرد.
برای سنجش موفقیت یک آتشبس، نباید فقط به امضای طرفها نگاه کرد. معیار واقعی این است که آیا کودک در غزه میتواند شب را بدون ترس بخوابد؟ آیا بیمارستانها تجهیزات دارند؟ آیا خانوادهها به آب سالم دسترسی دارند؟ آیا مردم میتوانند خانههایشان را بازسازی کنند؟ اگر پاسخ این پرسشها منفی باشد، آتشبس هنوز به صلح تبدیل نشده است.
غزه زیر آتش، حتی وقتی آتشبس اعلام میشود، به ما یادآوری میکند که صلح فقط توقف موقت گلوله نیست. صلح یعنی بازگشت امنیت، کرامت و امکان زندگی. تا وقتی این سه عنصر در میدان دیده نشود، هر توافقی همچنان در معرض این پرسش است: آتشبس برای مردم است یا فقط برای کاغذها؟