.png)
اقتصاد دیجیتال در وضعیت هشدار؛ اینترنت پرو درمان نیست
لینک کپی شد
اقتصاد دیجیتال در ایران بیش از هر چیز به ثبات، دسترسی و پیشبینیپذیری نیاز دارد. کسبوکار آنلاین، فروشگاه اینترنتی، پلتفرم آموزشی، خدمات مالی نوآورانه، تولید محتوا، فریلنسینگ و حتی ارتباط روزمره شرکتها با مشتریان، همگی بر پایه اینترنتی بنا شدهاند که باید پایدار، قابل اعتماد و عمومی باشد. وقتی دسترسی به اینترنت محدود، پرهزینه، طبقاتی یا نامطمئن شود، اقتصاد دیجیتال از یک موتور رشد به بخشی آسیبپذیر تبدیل میشود. در چنین شرایطی، طرحهایی مانند «اینترنت پرو» شاید برای گروه محدودی از کاربران راه تنفسی ایجاد کند، اما نمیتواند درمان اصلی باشد.
مسئله اقتصاد دیجیتال، فقط سرعت اینترنت نیست؛ مسئله حق دسترسی برابر به زیرساخت اقتصادی جدید است. اگر اینترنت با کیفیت فقط برای گروههای خاص، شرکتهای منتخب یا کاربران دارای مجوز فراهم شود، نتیجه آن گسترش شکاف دیجیتال خواهد بود. کسبوکار کوچک، دانشجو، برنامهنویس مستقل، تولیدکننده محتوا و فروشنده خرد نمیتواند با اقتصادی رقابت کند که زیرساخت آن به شکل نابرابر توزیع شده است. در گزارشهایی درباره طرح اینترنت پرو در ایران نیز به همین نگرانی اشاره شده که چنین راهحلهایی در کنار محدودیتهای عمومی، میتوانند به نوعی جداسازی دیجیتال منجر شوند و دسترسی گسترده عمومی را جایگزین نکنند.
ابعاد مسئله زمانی جدیتر میشود که محدودیتهای اینترنتی به اختلال ساختاری تبدیل شوند. پژوهشهای فنی درباره خاموشیها و اختلالات اینترنت در ایران نشان دادهاند که قطعیها و محدودیتهای گسترده میتوانند بخش بزرگی از شبکه را از دسترس خارج کنند و تشخیص یا پایش آنها نیز همیشه از مسیرهای معمول ممکن نیست. در چنین وضعیتی، کسبوکارها نه فقط مشتری از دست میدهند، بلکه اعتماد، داده، قرارداد و فرصت توسعه را هم از دست میدهند.
اقتصاد دیجیتال برخلاف تصور رایج، یک بخش لوکس یا حاشیهای نیست. امروز بسیاری از مشاغل خرد و متوسط، از فروش محصولات خانگی تا خدمات مشاوره، آموزش، تبلیغات و حملونقل، به شبکه متصلاند. هر اختلال اینترنتی یعنی کاهش درآمد خانوارها، بیاعتمادی مشتریان، مهاجرت نیروی متخصص و عقبماندن از بازارهای منطقهای. وقتی یک برنامهنویس، طراح، مدرس یا فروشنده نمیتواند ارتباط پایدار با مشتری داشته باشد، سرمایه انسانی به تدریج از اقتصاد داخلی فاصله میگیرد.
بنابراین راهحل واقعی، اینترنت چندلایه و امتیازی نیست؛ راهحل، بازسازی اعتماد به زیرساخت عمومی است. اینترنت باید مانند برق و آب، یک زیرساخت پایه برای همه شهروندان و کسبوکارها باشد. اگر اقتصاد دیجیتال قرار است بخشی از آینده ایران باشد، نمیتوان آن را با دسترسی گزینشی، قطعووصلی مکرر و سیاستهای مقطعی اداره کرد. اینترنت پرو شاید برای برخی کاربران یک مسکن کوتاهمدت باشد، اما درمان اقتصاد دیجیتال، آزادی، ثبات، کیفیت و دسترسی عادلانه است.
مسئله اقتصاد دیجیتال، فقط سرعت اینترنت نیست؛ مسئله حق دسترسی برابر به زیرساخت اقتصادی جدید است. اگر اینترنت با کیفیت فقط برای گروههای خاص، شرکتهای منتخب یا کاربران دارای مجوز فراهم شود، نتیجه آن گسترش شکاف دیجیتال خواهد بود. کسبوکار کوچک، دانشجو، برنامهنویس مستقل، تولیدکننده محتوا و فروشنده خرد نمیتواند با اقتصادی رقابت کند که زیرساخت آن به شکل نابرابر توزیع شده است. در گزارشهایی درباره طرح اینترنت پرو در ایران نیز به همین نگرانی اشاره شده که چنین راهحلهایی در کنار محدودیتهای عمومی، میتوانند به نوعی جداسازی دیجیتال منجر شوند و دسترسی گسترده عمومی را جایگزین نکنند.
ابعاد مسئله زمانی جدیتر میشود که محدودیتهای اینترنتی به اختلال ساختاری تبدیل شوند. پژوهشهای فنی درباره خاموشیها و اختلالات اینترنت در ایران نشان دادهاند که قطعیها و محدودیتهای گسترده میتوانند بخش بزرگی از شبکه را از دسترس خارج کنند و تشخیص یا پایش آنها نیز همیشه از مسیرهای معمول ممکن نیست. در چنین وضعیتی، کسبوکارها نه فقط مشتری از دست میدهند، بلکه اعتماد، داده، قرارداد و فرصت توسعه را هم از دست میدهند.
اقتصاد دیجیتال برخلاف تصور رایج، یک بخش لوکس یا حاشیهای نیست. امروز بسیاری از مشاغل خرد و متوسط، از فروش محصولات خانگی تا خدمات مشاوره، آموزش، تبلیغات و حملونقل، به شبکه متصلاند. هر اختلال اینترنتی یعنی کاهش درآمد خانوارها، بیاعتمادی مشتریان، مهاجرت نیروی متخصص و عقبماندن از بازارهای منطقهای. وقتی یک برنامهنویس، طراح، مدرس یا فروشنده نمیتواند ارتباط پایدار با مشتری داشته باشد، سرمایه انسانی به تدریج از اقتصاد داخلی فاصله میگیرد.
بنابراین راهحل واقعی، اینترنت چندلایه و امتیازی نیست؛ راهحل، بازسازی اعتماد به زیرساخت عمومی است. اینترنت باید مانند برق و آب، یک زیرساخت پایه برای همه شهروندان و کسبوکارها باشد. اگر اقتصاد دیجیتال قرار است بخشی از آینده ایران باشد، نمیتوان آن را با دسترسی گزینشی، قطعووصلی مکرر و سیاستهای مقطعی اداره کرد. اینترنت پرو شاید برای برخی کاربران یک مسکن کوتاهمدت باشد، اما درمان اقتصاد دیجیتال، آزادی، ثبات، کیفیت و دسترسی عادلانه است.